حق سنوات چیست؟

قراردادت داره تموم می‌شه و توی برگه تسویه یه ردیف به اسم «سنوات» هست که نمی‌دونی درست حساب شده یا نه؟ حق سنوات پولیه که کارفرما بابت مدتی که براش کار کردی، آخر همکاری به‌ت بدهکاره. خیلی‌ها با پایه سنوات قاطیش می‌کنن و کم هم نیستن کارفرماهایی که با مبنای اشتباه حسابش می‌کنن. تو این مقاله از پویش فرمولش رو ساده توضیح دادیم، با عددهای رسمی ۱۴۰۵ مثال زدیم و یه جدول آماده هم گذاشتیم که لازم نباشه خودت ماشین‌حساب دست بگیری.

حق سنوات چیست و چرا به آن «مزایای پایان کار» می‌گویند؟

به ازای هر یک سال کار، یک ماه آخرین مزدت رو به‌عنوان حق سنوات می‌گیری. این قاعده از ماده ۲۴ قانون کار میاد.

اسم قانونیش «مزایای پایان کار»ه، چون وقتی قرارداد تموم می‌شه پرداخت می‌شه، نه وسط کار. حق سنوات کارگری لطف کارفرما نیست، پاداش خوش‌حسابی هم نیست. طلبیه که با هر روزی که سر کار میری کم‌کم جمع می‌شه و آخر کار یک‌جا تسویه می‌شه؛ یه جور پس‌انداز اجباری که دست کارفرما امانته.

فرق حق سنوات با پایه سنوات

این دو تا فقط اسمشون شبیهه. پایه سنوات مبلغ ثابتیه که از سال دوم کار به حقوق ماهانه‌ت اضافه می‌شه و توی فیش می‌بینیش. حق سنوات آخر همکاری یک‌جا پرداخت می‌شه و معمولاً اصلاً توی فیش ماهانه نمیاد.

ردیفی که توی فیش حقوقیت به اسم «سنوات» می‌بینی، به احتمال زیاد همون پایه سنواته. فقط وقتی کارفرما سنوات رو ماه‌به‌ماه پرداخت می‌کنه، حق سنوات هم توی فیش میاد؛ پایین‌تر درباره‌ش حرف خواهیم زد.

پایه سنوات ۱۴۰۵ چقدر است و چه کسانی آن را می‌گیرند؟

طبق بخشنامه مزد ۱۴۰۵، پایه سنوات روزانه ۱۶۶٬۶۶۷ ریاله؛ یعنی ماهی حدود ۵۰۰ هزار تومان. این مبلغ به کسایی می‌رسه که قرارداد دائم یا موقت دارن و یک سال توی همون کارگاه کار کردن، یا از آخرین پایه سنواتی که گرفتن یک سال گذشته. تسویه شدن یا نشدن حق سنوات سال قبل هم فرقی نمی‌کنه؛ بخشنامه صراحتاً همینو گفته.

پایه سنوات هر سال روی قبلی‌ها اضافه می‌شه. کسی که چند سال یه جا مونده، به تعداد همون سال‌ها پایه سنوات توی مزدش جمع شده. جدول کامل حقوق و مزایای امسال رو توی مقاله حقوق اداره کار ۱۴۰۵ آوردیم.

حق سنوات به چه کسانی تعلق می‌گیرد؟

به هرکسی که مشمول قانون کاره. قرارداد دائم باشه یا موقت، تمام‌وقت یا پاره‌وقت، کارگر خط تولید یا کارمند دفتری یه شرکت خصوصی؛ همه‌شون آخر همکاری سنوات طلب دارن. کارمندهای رسمی و پیمانی دولت تابع قانون مدیریت خدمات کشوری‌ان و حسابشون جداست.

به کمتر از یک سال کار هم سنوات می‌رسد؟

آره. متن ماده ۲۴ از «یک سال یا بیشتر» حرف می‌زنه و همین باعث شده بود خیلی‌ها فکر کنن زیر یک سال سنواتی در کار نیست. قانون رفع موانع تولید رقابت‌پذیر این ابهام رو برداشت و کارفرما رو موظف کرد به قرارداد موقت، به نسبت مدت کارکرد، سنوات بده. سه ماه کار کردی؟ یک‌چهارمِ یک ماه مزد. شش ماه؟ نصفش.

با استعفا یا ترک کار، حق سنوات از بین می‌رود؟

نه. سنوات مال روزهاییه که کار کردی و نحوه رفتنت پاکش نمی‌کنه. استعفا بدی، اخراج بشی یا حتی بی‌خبر ترک کار کنی، سنوات همون مدت سر جاشه. ترک کار دردسرهای دیگه‌ای داره، مثلاً دیگه نمی‌تونی بیمه بیکاری بگیری، ولی سنوات جزو اونا نیست. اخراج غیرموجه حتی ممکنه سنوات رو بیشتر هم بکنه؛ جدول بخش بعدی رو ببین.

کارگری که قرارداد کتبی یا بیمه ندارد سنوات می‌گیرد؟

می‌گیره. از نظر قانون کار، رابطه کاری با قرارداد شفاهی هم شکل می‌گیره و بیمه نکردن کارگر تخلف کارفرماست. سختیِ کار اینجا اثبات سابقه‌ست. هرچی نشون بده کجا و از کِی تا کِی کار کردی به دردت می‌خوره: واریزی‌های حقوق به حسابت، پیام‌های کاری، سابقه تردد توی دستگاه حضور و غیاب، شهادت همکارها. با همینا می‌تونی بری اداره کار و طلبت رو بخوای.

قوانین سنوات ۱۴۰۵

فرمول سنوات امسال با پارسال هیچ فرقی نکرده؛ عددها عوض شدن. شورای عالی کار اسفند ۱۴۰۴ حداقل مزد روزانه ۱۴۰۵ رو ۵٬۵۴۱٬۸۵۰ ریال تصویب کرد که ماهانه می‌شه ۱۶٬۶۲۵٬۵۵۰ تومان. پایه سنوات هم همون ۵۰۰ هزار تومانیه که بالاتر گفتیم.

حرف افزایش حقوق نیمه دوم سال هم هست که تا اوایل مهر ۱۴۰۵ تصویب نشده. پیشنهادهایی که فعلاً مطرحه روی بن و حق تأهله و این دو تا قلم توی محاسبه سنوات جایی ندارن. یعنی حتی با تصویبشون، عدد سنوات خودبه‌خود بالا نمی‌ره.

یه چیز دیگه هم هست که کمتر کسی می‌دونه: میزان سنوات بسته به اینکه همکاری چطور تموم شده فرق می‌کنه.

مبنای محاسبه سنوات

قانون گفته «آخرین مزد»، ولی منظورش جمع کل فیش یا پولی که به حسابت میاد نیست. مبنا مزد ثابته؛ طبق ماده ۳۶ قانون کار یعنی مزد شغل به‌علاوه مزایایی که به‌خاطر خود شغل و به‌طور ثابت پرداخت می‌شن. فرق مزد ثابت با بقیه دریافتی‌ها رو توی مقاله حق السعی چیست مفصل توضیح دادیم.

از ردیف‌های فیش، مزد پایه و پایه سنوات حساب می‌شن. مزایای ثابتی مثل حق سرپرستی یا فوق‌العاده سختی کار هم حساب می‌شن. حق مسکن، بن، حق اولاد، اضافه‌کاری، ایاب‌وذهاب و پاداش‌های گاه‌به‌گاه اما کنار می‌رن.

یه فیش فرضی رو ببین: مزد پایه ۱۶٬۶۲۵٬۵۵۰، پایه سنوات ۹۰۰ هزار، حق مسکن ۳ میلیون، بن ۲ میلیون و ۲۰۰ و اضافه‌کاری ۲ میلیون تومان. جمع فیش نزدیک ۲۵ میلیون تومنه، ولی مبنای سنوات فقط مزد پایه و پایه سنواته؛ یعنی حدود ۱۷ میلیون و ۵۰۰ هزار تومان.

فرمول محاسبه سنوات به زبان ساده

فرمول سنوات برای یک سال کامل یا بیشتر

حق سنوات = آخرین مزد ثابت ماهانه × تعداد سال‌های کار

منظور از سال، کل سابقه‌ت توی همون کارگاهه؛ پشت‌سرهم باشه یا با فاصله. سه سال و چهار ماه کار کردی؟ سه سال رو با این فرمول حساب کن، چهار ماه رو با فرمول پایینی، بعد جمعشون کن.

حق سنوات روزانه؛ فرمول کارکرد کمتر از یک سال

حق سنوات = آخرین مزد ثابت ماهانه × روزهای کارکرد ÷ ۳۶۵

خیلی از حسابدارها راه ساده‌تری می‌رن: مزد ماهانه ÷ ۱۲ × تعداد ماه‌های کارکرد. نتیجه دو روش یه کم فرق داره. روش روزشمار دقیق‌تره، مخصوصاً وقتی ماه آخر نصفه‌ست.

حق سنوات ماهانه یعنی چه و پرداخت ماه‌به‌ماهش قانونی است؟

سنوات هر ماه کار یک‌دوازدهم مزد ماهانه‌ست؛ تقریباً دو روز و نیم مزد. بعضی کارفرماها همینو هر ماه توی فیش می‌ریزن که آخر کار با یه بدهی سنگین روبه‌رو نشن.

قانون منعش نکرده، ولی این پول علی‌الحسابه. آخر همکاری سنوات کل مدت دوباره با آخرین مزد حساب می‌شه، پرداختی‌های ماهانه ازش کم می‌شه و باقیش باید پرداخت بشه. وسط سال که حقوق بالا می‌ره، همین باقی‌مونده معمولاً عدد قابل توجهی می‌شه.

نحوه محاسبه حق سنوات ۱۴۰۵ با سه مثال عددی

مثال اول: حداقل‌بگیر با یک سال کامل. فکر کن یه کارمند اول فروردین ۱۴۰۵ شروع کرده و قراردادش آخر اسفند تموم می‌شه. سال اولشه و هنوز پایه سنوات بهش نرسیده، پس آخرین مزدش همون حداقل مزده:

۱۶٬۶۲۵٬۵۵۰ × ۱ = ۱۶٬۶۲۵٬۵۵۰ تومان

مثال دوم: قرارداد موقت ۲۱۰ روزه. یه فردی با حداقل مزد ۲۱۰ روز کار کرده:

۱۶٬۶۲۵٬۵۵۰ × ۲۱۰ ÷ ۳۶۵ = حدود ۹٬۵۶۵٬۳۸۵ تومان

با روش ماه‌شمار (هفت ماه) عددش می‌شه حدود ۹٬۶۹۸٬۲۳۸ تومان.

مثال سوم: سه سال سابقه و سنوات سالانه. یک نفر قرارداد دائم داره و سه ساله توی یه شرکته. کارفرما آخر هر سال یه مبلغی بابت سنوات داده؛ فرض کن برای دو سال اول روی‌هم ۱۷ میلیون و ۵۰۰ هزار تومان. الان طرف داره میره و آخرین مزد ثابتش با پایه سنوات‌ها ماهی ۱۸ میلیون تومنه (عددها فرضی‌ان).

سنوات کل: ۱۸٬۰۰۰٬۰۰۰ × ۳ = ۵۴٬۰۰۰٬۰۰۰ تومان

کم کردن پرداختی‌های قبلی: ۵۴٬۰۰۰٬۰۰۰ − ۱۷٬۵۰۰٬۰۰۰ = ۳۶٬۵۰۰٬۰۰۰ تومان

خیلی از کارفرماها اینجا فقط سنوات سال آخر، یعنی ۱۸ میلیون، رو می‌دن و حساب رو می‌بندن. همون ۱۸ و نیم میلیون تومانی که جا می‌مونه، طلب کارگره.

جدول حق سنوات ۱۴۰۵ بر اساس مدت کارکرد

این جدول با حداقل مزد ۱۴۰۵ و روش ماه‌شمار حساب شده:

عددهای جدول کفِ ماجران. کسی که بیشتر از یک سال سابقه داره، پایه سنوات هم توی مزدش هست و سنواتش بالاتر درمیاد. مزایای ثابت شغلی هم عدد رو بالا می‌برن. برای رسیدن به عدد خودت، آخرین مزد ثابتت رو جای حداقل مزد بذار.

زمان پرداخت سنوات؛ آخر قرارداد یا هر سال؟

اصل کار اینه که سنوات موقع تموم شدن همکاری پرداخت بشه، کنار بقیه ردیف‌های تسویه مثل بازخرید مرخصی. ولی توی قراردادهای موقت یک‌ساله‌ای که هر سال تمدید می‌شن، رسم شده آخر هر قرارداد سنوات همون سال رو بدن.

فرق اصلی بین پرداخت قطعی و علی‌الحسابه. سنواتی که آخر یه قرارداد یک‌ساله، با مزد همون دوره، تسویه بشه معمولاً قطعیه و بعداً مابه‌التفاوت نداره. توی قرارداد دائم یا قراردادی که بیشتر از یک سال مدت داره، داستان فرق می‌کنه. هر پولی که وسط کار بابت سنوات داده بشه علی‌الحسابه و آخر کار همه سال‌ها با آخرین مزد حساب می‌شن؛ عین مثال آخری که زدیم.

نقش حضور و غیاب در محاسبه درست سنوات

سنوات به تعداد روزهای کار وابسته‌ست و کسی باید این روزها رو دقیق شمرده باشه. مرخصی استحقاقی که روز با حقوقه و جزو سابقه‌ست. طبق ماده ۷۴ قانون کار، مرخصی استعلاجیِ تأییدشده هم جزو سابقه حساب می‌شه. مرخصی بدون حقوق و غیبت معمولاً نه. شرکتی که حضور و غیاب رو با دفتر و برگه نگه می‌داره، همین تفکیک‌ها رو گم می‌کنه. یه استعلاجی غیبت ثبت می‌شه، یا تاریخ شروع کار یه نفر یه ماه اشتباه نوشته شده و موقع تسویه هیچ‌کس یادش نیست.

ثبت تردد با دستگاه حضور و غیاب برای کارگر مدرکه؛ موقع اختلاف توی اداره کار نشون می‌ده از کِی تا کِی سر کار بوده. سمت کارفرما وقتی نرم‌افزار حضور و غیاب به نرم‌افزار حقوق و دستمزد وصل باشه، روزهای کارکرد و مرخصی‌ها مستقیم می‌رن توی محاسبه و ذخیره سنوات هر ماه خودکار درمیاد. دیگه کسی عدد رو دستی از این برگه به اون برگه منتقل نمی‌کنه.

اشتباهات رایج در تسویه سنوات (و اگر کارفرما پرداخت نکرد)

بیشتر دعواهای سنوات سر چند تا اشتباه تکراریه:

1. محاسبه با مزد پایه خالی: پایه سنوات و مزایای ثابت شغلی جا می‌افتن و عدد کمتر از حق واقعی درمیاد.
2. حذف ماه‌های ناقص: دو سال و پنج ماه کار، دو سال حساب می‌شه و پنج ماهش گم می‌شه.
3. بستن حساب بدون مابه‌التفاوت: سنوات سالانه یا ماهانه‌ای که علی‌الحساب بوده، تسویه کامل حساب می‌شه.
4. امضای برگه تسویه قبل از گرفتن پول: بعداً ثابت کردن اینکه پولی دستت نرسیده خیلی سخته.

کارفرما سنوات رو نداد یا کم داد؟ اول مدارکت رو جمع کن: قرارداد، فیش‌ها، واریزی‌ها، سابقه بیمه و تردد. بعد از طریق سامانه جامع روابط کار یا با مراجعه به اداره کار محل شکایت ثبت کن. پرونده اول به هیئت تشخیص می‌ره و هر طرف به رأیش اعتراض داشته باشه، کار به هیئت حل اختلاف می‌رسه. برای ثبت شکایت وکیل لازم نیست.

جمع‌بندی

قبل از امضای برگه تسویه، سه چیز رو خودت چک کن. مدت کارت رو با روز حساب کن، نه با سال گرد. ببین سنوات با مزد ثابت کامل حساب شده و پایه سنوات و مزایای ثابت شغلی توش هست. سنواتی هم که قبلاً گرفتی، معلوم کن قطعی بوده یا علی‌الحساب. بیشتر اختلاف‌های سنوات از یکی از همین سه تا شروع می‌شه. برای بقیه ردیف‌های حقوق و تسویه هم فرمول محاسبه حقوق و دستمزد ۱۴۰۵ به کارت میاد.

سؤالات متداول

حق سنوات مالیات و بیمه داره؟

سنواتی که موقع قطع همکاری پرداخت می‌شه، معاف از مالیاته و حق بیمه هم ازش کم نمی‌شه.

سنوات ارفاقی همون حق سنواته؟

نه. سنوات ارفاقی سابقه‌ایه که قانون برای بازنشستگی زودتر به بعضی گروه‌ها اضافه می‌کنه و ربطی به پولی که کارفرما آخر کار می‌ده نداره.

به کارگر پاره‌وقت یا ساعتی سنوات می‌رسه؟

آره. محاسبه با همون فرمول انجام می‌شه و مبنا آخرین مزد ثابت خود کارگره.